آیین هندو و آثار مقدس هندوئیسم

بسم الله الرحمن الرحیم

اشنایی با ادیان

قسمت پنجم

سید محمد رضا طباطبایی

ویرایش: اول

آیین هندو و آثار مقدس هندوئیسم

فهرست مطالب:

آیین هندو

ادوار تاریخی هندوئیسم

مکاتب هندوئیسم

آثار مقدس هندوئیسم

وداها

سحر و جادو

اوپانیشادها

مهابهارات

آیین هندو

این آیین به تعبیر های مختلفی بیان می شود :

ودائی veda : که نام کتاب مقدس آنان است.

برهمنی

هندوئیسم Hinduism: بین هندی و هندو در جامعه ما فرق نمی گذارند در حالی که هندو بت پرست است . اما هندی می تواند شخصیت های برجسته مسلمان و دینی هم باشد .

در ادبیات ایران باستان از آن ها به براهمه تعبیر می کردند. براهمه در حقیقت جمع برهمن است. در ایران باستان جمع زیادی از هندوها در شمال خراسان زندگی می کردند. بعد از فتح هند(دره سند) در عصر خلیفه دوم ، هندو ها و مسلمان ها همسایه و مرتبط شدند. در ایران باستان و مسلمان های گذشته نمی بینید که بین هندو و بودایی تفاوتی بگذارند و از کل بت پرست های آن منطقه به براهمه تعبیر می کنند . در حالی که این اشتباه است. برخی بودایی اند . برخی برهمنی ،‌ برخی جینیزم و برخی تائو و … . اگر با دقت بنگریم این ها آیین ها مختلفی هستند که حساب هر یک از دیگری جداست .

رادها کریشنان نخستین رئیس جمهور هند و از فلاسفه هند است. کتاب های متعددی دارد. فردی است که گفتارش در تاریخ هند سندیت دارد. وی تاریخ هند باستان را به چهار دوره تقسیم بندی می کند. بقیه هم از تقسیم بندی وی تبعیت می کنند.

دوره اول : دوره ودائی vedic period : وی این دوره را از ۱۵۰۰ تا ۶۰۰ قبل از میلاد به حساب می آورد. یعنی حدود یک و نیم قرن ، قبل از حضرت موسی ع . خروج حضرت موسی ع از دریای سرخ ،‌ ۱۳۵۰ قبل از میلاد است. ۶۰۰ قبل از میلاد هم معاصر بخت نصر و حمله به فلسطین است.

دوره دوم مصادف است با هجوم قوم آریا به هند. قوم آریا از نظر نژادی با ملت هند برابرند. چون یک نژادند ، لذا یک موضوع مهم در بررسی های تاریخی ، مقایسه ایران باستان با هند باستان است . مقایسه زبان سانسکریت با زبان پهلوی است. در بحث زبان شناسی ، زبان پهلوی را با سانسکریت مقایسه می کنند و اشتراکات فراوانی را برای آن پیدا می کنند. آریایی ها از یک ملت بودند که به دو منطقه ایران و جلگه هند سرازیر شدند . لذا زبان این دو با هم دیگر خویشاوندی دارد. عین این ماجرا در آیین های اینها جاری است.

تفکرات ایران قبل از زرتشت نیز با هند باستان خویشاوندی فراوانی دارد. در مقایسه این دو نکات قابل توجهی به دست می آید که این نکات از نظر تاریخی اهمیت بسیاری دارد.

افکار دینی واساطیر این دوره به صورت چهار کتاب ودا تنظیم و تبویب شد. کهن ترین اثری که از دوره هند باستان به دوران ما رسیده است ،‌کتاب ریگ ودا است . این کتاب به زبان فارسی هم ترجمه شده است . لذا با بررسی سروده های ریگ ودا می توان به قسمتی از اعتقادات ملت آریا در گذشته های بسیار دور تاریخ پی برد. بنا بر این مذهب برهمنی اندیشه هایشان در کتاب های وداها به ویژه ریگ ودا تنظیم شده است.

در این هنگام برهمنان یا دانشمندان آیین هندو بر کل این منطقه حاکمیت محض پیدا کردند. در همین دوره آیین هندو به آیین مردم هند باستان تبدیل می شود. این آیین در حقیقت از اساطیر مذهبی کاهنان بزرگ این منطقه به دست می آید که خود هندوها این ها را به صورت کشف و شهود و چشم حقیقت بین کاهنان است که در وداها متجلی شده است. یعنی در حقیقت تعبیر وحی از دید عرفانی نه این که وحی خداوند باشد . به تعبیر دیگر آیین برهمنی آیین اریایی های باستان است. به آیین برهمنی آیین پیش اوستایی هم می گویند. ان الشیاطین لیوحون …

بعد از وداها کتاب اوپانیشاد ها Upanisadeمنتشر شد که شرح عرفانی وداها هستند.  یعنی شرک و بت پرستی که در وداها وجود دارد و خدایانی که هر یک الهه یک کار هستند و بی نظمی حاکم بر وداها که جنگ و صلح بین خدایان بسیار دیده می شود ، همگی در اوپانیشادها رنگ وحدت عرفانی به خود گرفتند.

در وداها فکر حاکم فکر چندگانه پرستی (پلی تئیزم) است و در کتاب اوپانیشادها فکر یگانه پرستی (مونوتیئزم) حاکم است . در کتاب اوپانیشادها خدایان متعدد ، به اسما گوناگون خدای واحد تبدیل می شوند. اوپانیشادها حدود صد و پنجاه کتاب است که دانشمندان و عارفان متعدد ان ها را در مقام شرح بر وداها نوشته اند. این ها وزن برابری ندارند. از بین این کتاب ها برخی ۱۳ ، برخی ۵۰ و … را انتخاب کرده اند که به زبان های مختلف ترجمه شده. امروزه پنجاه مورد از اوپانیشادها به زبان فارسی با عنوان سر اکبر ترجمه شده است که این بیشترین حجم از اوپانیشادها در زبان فارسی است که حدود هفتصد صفحه می شود و انتشارات طهوری آن را منتشر کرده است. این نتیجه عارف بزرگ مسلمان حنفی صوفی قادری مذهب و شاهزاده در کشور هند است به نام دارا شکوه. وی از جمع اسلام صوفیانه و تفکرات اوپانیکادیک ، یک جمعی را فراهم آورده است. مقدار زیادی از دانشمندان را به نام هاندیت ها را در دربار خود جمع می کند و آنان پنجاه کتاب اوپانیشاد ها را گزینش می کنند و ترجمه می کنند. زبان رسمی هند فارسی بود. تمام شاعران هند و حتی هندوها بر وداها به زبان فارسی شرح نوشته اند . عالمان دین جین نیز کتاب هایی را به زبان فارسی دارند. ترجمه سر اکبر متعلق به قرن یازدهم است. دانشمندان فارسی زبان دیگر هم ترجمه هایی دیگری از اوپانیشادها دارند که تفاوتشان در تعداد اوپانیشادهاست.

خلاصه بزرگترین مجموعه حکمت و عرفان در هند باستان همین اوپانیشادها شد. این دو کتاب عظیم یعنی وداها و اوپانیشادها در دوره اول یعنی ۱۵۰۰ تا ۶۰۰ ق . م فراهم شده است.

دوره بعدی از نظر کریشنان دوره حماسی یا دوره برهمنی نام دارد . دوره حماسی یا برهمنی مربوط به سال ۶۰۰ ق. م تا سال ۲۰۰ میلادی است . این دوره حاکمیت مطلقه و ظلم طبقاتی ، برهمن ها یا همان طبقه بالای دین هندو بر کل ملت هند و نژاد آریاست. در این دوره است که این ظلم طبقاتی منجر به خروج دو دسته از هندوها از تحت حاکمیت آیین برهمنی می شود که عبارتند از بودایی ها و جین ها. لذا هندوها به بودایی ها و جینی ها به عنوان کافر می نگریستند چرا که به کتب مقدس آیین هندو معتقد نبودند. کتب مقدس آیین هندو شروطی sruti نام دارد که همان وداها و اوپانیشادها می باشند.

در همین دوره در آیین برهمنی دو مذهب پدید آمد که از آن به مذهب ویشنوئیزم visnu به معنای پرستندگان خدای ویشنو و شیوائیسم siva  پرستندگان خدای شیوا تعبیر می کنند. اگر به آیین هندو بخواهیم رنگ فلسفی بدهیم می گوییم حکمت هندو.

پرستش شیوا در گوشه دیگری از کشور هند وجود دارد . شیوا تجلیات متعددی دارد :به عنوان مثال آلت تناسلی مرد یکی از جلوه های شیواست که به صورت مجسمه بزرگی در معبدهای قرار دارد که آن را نشانی از فاعلیت برهمن در جهان می دانند.

کتاب بسیار بزرگی در هند وجود دارد به نام مهابهارات که به فارسی هم ترجمه شده.  به زبان سنسکریت مها یعنی بزرگ و بهارات یعنی هند و این ترکیب یعنی هند بزرگ. این کتاب ازکتب مهمی است که در این دوره تنظیم شده است و از آن به دائره المعارف فرهنگ هند در دوره حماسی تعبیر می شود . حماسی می گویند چون این کتاب داستان جنگ ها و حماسه های مختلف هند است .

بنا بر این اگر بخواهند اسم مذهبی بدهند می گویند دوره برهمنی و اگر بخواهند اسم فرهنگی به این دوره بدهند می گویند دوره حماسی.

کتاب دیگری نیز در هند وجود دارد که خیلی شهرت دارد و اکثر هندوها آن را حفظند به نام گیتا. وقتی بخواهند احترام بگذارند می گویند . Bhagvat gita . کتاب گیتا قسمتی عرفانی از کتاب مهابهارات است . اگر بخشی از این کتاب را بخوانید مردم بقیه آن را از حفظ با شما خواهند خواند. این کتاب نیز به زبان فارسی ترجمه شده است و مستقلا منتشر گردیده است . محتوای این کتاب مذاکره یک استاد عارف با شاگردش می باشد. بسیاری از حکیمان مسلمان در آن منطقه نیز تحت تاثیر کتاب گیتا بوده اند.

از کتاب های مهم آیین هندو کتابی نیست که به فارسی ترجمه نشده باشد.

دوره سوم

کریشنان از دوره سوم به دوره سوتراها sutra تعبیر می کند. سوتراها کتاب های فلسفی و موجزی هستند که در این دوره پدید آمده اند. لذا دوره سوتراها دوره ظهور شش مکتب فلسفی از قرن دوم میلادی به بعد است . این شش مکتب ، کل فلسفه هند باستان را شکل می دهد:

مکتب فلسفی نیایا : بعد برهانی و منطقی هند باستان را تشکیل می دهد.

مکتب وی ششیکا : رساله ای است در بحث جهان شناسی هند باستان .

مکتب سانکهیا (سانکیا تلفظ می شود) :

مکتب یوگا:

مکتب میمامسا:

مکتب ودانتا: مکتب عرفانی وحدت وجودی هند.

از این شش مورد ، مکتبی که در ایران شهرت بسیاری دارد ، مکتب یوگا است. میرفندرسکی حکیم عصر صفویه از اساتید ملاصدرا ، چند سفر به هند داشته . در آن جا زبان سنسکریت را آموخته . به شدت به فلسفه یوگا علاقمند است و کتابی را به اسم جوگ باشست(یوگا باشیا) ترجمه کرده. یوگا را در حقیقت جوگ ترجمه کرده است. جوکی که در فارسی به کار برده می شود یعنی مرتاضی که پیرو فلسفه یوگا است. این کتاب چاپ شده است . امروزه هم در جامعه ما فلسفه یوگا کلاس های بسیاری دارد و جوانان عجیب از آن استقبال می کنند. ورزش هایی که می کنند در حقیقت ریاضت هایی است برای تحقق اهداف این مکتب.

در هند هیچ فلسفه ای را به معنای برهانی تقریبا نداریم . فلسفه به معنای حکمت است. لذا در اینجا فلسفه به معنای نظام فکری است. به فلسفه اشراق فلسفه می گویند در حالی که اشراق شهودی است . هر یک از این شش مکتب یک راهی را برای موکشا نشان می دهند. هر کدام یک راه و روشی را برای آزادی بشر از گردونه بازپیدایی نشان می دهند. همه این شش مکتب معتقدند انسان باید ترک تعلقات کند تا از رنج برهد.

یوگا بر مبنای فلسفه هندویی است .

هر کدام از این مکاتب یک کتاب سوترا دارند: یوگا سوترا ، ودانتا سوترا و … . به همین علت به این دوره دوره سوتراها می گویند. هر کدام از این کتاب های منسا تاسیس یک مکتب فلسفی بزرگ بود. این دوره از قرن دوم میلادی آغاز می شود و به بعد ادامه می یابد .

مکتب ودانتا:

مکتب وحدت وجودی عرفان هندی است. عرفانی ترین مکتب در این شش مکتب ودانتا است . بزرگترین حکیم آیین ودانتا شانکارا است.

چهارمین دوره:

این دوره که همعصر دوره سوتراهاست ، دوره اسکولاستیک است . Scholastic . تعبیری که برای قرون وسطی هم استفاده می شود. این دوره از قرن دوم شروع می شود و تا قرن ۱۶ م ، ادامه می یابد. بهتر است بگوییم سوتراها از قرن دوم تا ششم است. اما کریشنان این دو را ممزوج با هم به حساب می آورد. دوره اسکولاستیک دوره ظهور فلاسفه بزرگ هند است. دوره سوتراها دوره ظهور رساله های فلسفی است .

فلاسفه بزرگ مانند شانکارا ، راماناجا ، ناگارجونا و … (اسامی استخراج شود . )

هر یک از این ها مکتب فلسفی بزرگی دارند که هنوز مکتب این ها در هند رواج دارد .

از قرن شانزدهم به بعد هند توسعه فلسفی نداشته است و در حقیقت دوره تکرار مکررات است . نو آوری از بین رفته است. دیگرانی که آمده اند در حقیقت شارحین کتاب های سابق هستند . مکتب فلسفی جدیدی در این منطقه نیامده است . در این حقیقت در این دوره مسلمانان بر کشور هند حاکمیت دارند و فکر هندویی تحت تاثیر اندیشه های اسلامی قرار گرفته است . بعد از حاکمیت استعمار انگلیس استقلال هند و سپس ورود فرهنگ غرب تا عصر حاضر .

1. کتاب وداها . در زبان سنسکریت از ریشه Ved  وید که به معنای حکمت است گرفته شده است . زبان شناسان می گویند کلمه ودا از این ریشه است . این کتاب شامل ودا است که هر کدام و لو تقدس دارند برای هندوها اما از لحاظ اهمیت با یکدیگر متفاوتند چرا که بین این ها کتاب رگ ودا هم از لحاظ سابقه ، قدیمی تر و از لحاظ مفاهیم منظمت و تبیین گرتر از بقیه کتب می باشد .

این وداها عبارتند از : ریگ وداها (reg) ، یجورودا (yajur) ،‌ ساما ودا (sama) ، آتهاوار ودا (athvar) .

این ها از جهت سابقه تاریخی بر می گردند به دوره اول تاریخ هندو .

بعد از ریگ ودا ، سماودا از ارزش بیشتری برخوردار است . آن ها معتقدند که این چهار ودا حقایقی است که به قلب بینندگان (کسانی که بینش حقیقت بینی داشتند ، ) وارد شده است که آن ها برای نسل های بعدی بیان کردها ند .

مطالبی که در آن کتب هست عبارتند از : ۱. گفتگو درباره خدایان و روابط آن ان بایکدیگر : در وداها حدود ۲۰۰۰ خدا وجود دارد که این ها از صفات انسانسی برخورداند . یعنی متولد می شوند و ازدواج کرده حسد ورزیده ،‌خیانت می کنند و … مثل انسان ها همه صفات خوب و بد را دارند . این ها به هیچ وجه رنگ تنزیهی ندارند و به خلاف مفهوم خدا در ادیان توحدید . در این کتب مذکور فقط در ریگ ودا یکی دو نمونه تعبیر درباره خدای واحد هم داریم بی این که او یکی است و لو برای او نام ها متعدد می گذارند . خدایادن در این کتب از طبیعت گرتفه شده اند . خدای طوفان خدای هوا خدای ابد خدای صبحدم خدا ….

در اینک تب آن خدای یگانه که همه کاره است وجودند ندارد مانند ایزدان آیین اوستایی . مثلا آگنه (Agni)  خدای آتش است هر کس که با آتش کار دارد به او مراحعه می کند . هر کس که پول لازم داشته باشد به معبد خدای (لاشمی ،  lajksmi ) می رود . ..

بحث نذرو قربانی برای این خدایان : نیایش خدایان همراه باشد با نذرها و اعطای هدایا به خدایان و به اینت ترتیب خدایان را از خود خشونود کرده و خود را از خشم ایشان مصون دارند . یعنی درح قیقت محور دوم مباحث این کتب مراسم عبادی آیین هندو است . نذر و قربانی گاهی قربانی کردن شخص هندو بچه خود راست . که او را به پای خدای خود قربانی می کند . این کار از نظر قانون هند ممنوع است . اما پنهانی انجام می دهند . یکی از جرم هایی که پیوسته در روزنامه های هند اعلام می شود این است که فرزندان خود را ذبح می کنند.

3 . سحر و جادو . این عمل به عنوان یکی از ترفند هایی که از خدایان صورت می گرفت و در مردم اثر میگ ذاشت در این کتب بسیار زیاد آمده است . در این کتب نباید منتظر یک سازمان فکری منسجم بود چرا که این کتب مجموعه ای از افکار و اسطوره ها و .. مختلف است که افراد مختلف آن را در طول قرون جمنع آوری کردهاند بله اگر نوع سامان یافته آن ها را خواستارید باید سارغ کتاب های دیگری مثل اوپانیشادها و سوتراها بروید .

اوپانیشاد یعنی زانو زدن و تلمذ کردن پیش پای حکیم . در این کتاب نسبت به ودها چند تغییر صورت گرفته است . ۱. آنچه این آیین را خرافی جلوه می دهد در آن جا دیده نمی شود مانند سحرو جادو

تغییرات اوپانیشادها نسبت به وداها:

۲. ما در اوپانیشاد ها اثری از سحر و جادو و رنگ خرافی نمی بینیم .

۳. مساله کارما مارگا یا عمل گرایی (karmamarga = ritualism) ،‌ که همه توجه فرد به ریزه کاری های عملی است ، که از ویژگی های ودایی است در اوپانیشادها تبدیل شده است به جنانا مارگا jnananmarga یعنی راه معرفت. به عبارت دیگر راه کردار به راه معرفت تبدیل شده است . در اوپانیشادها دیگر به دنبال مناسک و عمل و پیش کش و … راه نجات جستجو نمی شود. رنگ عمل گرایی کاسته می شود و رنگ معرفت گرایی تقویت شده است . بدین ترتیب اوپانیشادها تحول خوبی را نسبت به آیین ودایی داشته است. بر اساس وداها کسی از خشم خدا بیشتر در امان است که بیشتر نذر  و نیایش کند. بر اساس اوپانیشادها کسی بیشتر نجات می یابد که بیشتر حقایق را دریابد. بنا بر این نقطه ثقل این دو کتاب از هم جداست .

۴. در کتاب اوپانیشاد تشتت پلی تیئزم و چند خدایی در آیین ودایی ، به مونیزم (نه مونوتیزم) شده است. خداوند در دل هر ذره ای وجود دارد. هر چه را بشکافی خدا را درون آن می یابی یعنی همان وحدت وجود .

تعداد اوپانیشادها (شرح وداها) بسیار زیاد است . در هر اوپانیشادی یک پیش وند به آن اضافه می کنند تا آن را معرفی کنند . مثلا  از chandogya up که یکی از اوپانیشادهای معروف است این عبارت را ملاحظه کنید:

میوه ای از آن انجیر برایم بیاورد . اینک این میوه ای محترم آن را نصف کن. آنجا چه می بینی . دانه ها را . اکنون آن را نصف کن. اکنون چه می بینی ؟ چیزی نمی بینم. ای فرزند از این ذات لطیف که تو آن را از آنجا نمی بینی(برهمن) این درخت انجیر به وجود آمده است. پسرم بدان که ذات لطیف خود همه است . این واقعیت حقیقی است . این خود است . این تو هستی . پسر گفت ای محترم باز هم به من تعلیم بده. گفت باشد پسرم. این نمک را … همچون نمک که نمی بینی ولی در آب وجود دارد و آن را شور کرده است ، این ذات لطیف در همه داخل شده و همه را سرشار کرده این واقعیت حقیقی است این تو هستی .

بنا براین چنان چه می بینید خدا اینکارمیشن یا تجسم incormation  دارد و به صورت های مختلف خودش را ظاهر می کند. بنا بر این این درخت و گاو ماده و ویشنو و شیوا و کریشنا و… همه برهمن هایی هستند که به صورت های مختلف ظاهر شده اند. پس فکر خداشناسی در آیین ودایی سامان مشخص و نظمی ندارد . اما در اوپانیشادها شکل عرفانی دارد و سامان مشخصی در قالب اندیشه های وحدت وجودی به خود می گیرد.

یکی از ترجمه های اوپانیشاد را آقای رضازاده شفق از دانشمندان هندشناس ایرانی به زبان فارسی برگردانده است . انتشارات علمی فرهنگی.

سال ها در زمان شاه دکتر تاراچند سفیر هند در ایران بود و رئیس دپارتمان فلسفه در دانشگاه علامه. وی چند کتاب دارد درباره فلسفه هندو. یکی از این ها کتاب جالبی است. در آنجا تاثیر اسلام را در فلسفه اوپانیشادیک مطرح می کند. وی اعتراف می کند ، افکار توحیدی به معنای مونیزم (نه مونیتئزم ) از اسلام وارد افکار اوپانیشادی شده است. چرا که خود اوپانیشادها به خودی خود چنین تفکری را ندارند. البته اوپانیشادهای متاخر بعد از اسلام آمده اند. این حرف تاراچند تا حدی قابل قبول است. چرا که اوپانیشادهای قبل از اسلام ، از فطرت خداجویی نشات گرفته است نه اسلام.

حکمای هندو اصطلاحی را درباره اوپانیشاد معرفی می کنند که می گویند محور اوپانیشاد tat tuam asi  است . یعنی تو همان هستی. تو من هستی . گویا معادل لا اله الا الله در اسلام است که محور اندیشه های اسلامی است . این عبارت یعنی برهمن خودش را به صورت آتمن ظاهر می کند و همه چیز را از خودش می سازد. لذا تنها حقیقت واحد در کل نظام هستی برهمن است . بقیه کثرات هستند. بقیه نام هایی هستند که در قالب این کثرات جلوه کرده اند.

در نفخت فیه من روحی ، انتساب را انتساب حقیقی نمی دانیم ، بلکه انتساب تشریفی می دانیم. مانند بیتی. خدا که خانه ندارد.  در اینجا هم یعنی روح بزرگی را خلق کردم. نه این که آن روح از جوهره حضرت حق باشد .

… (حدیث جستجو شود) من جوهریه الرب شی حضرت فرمودند هر کس این را بگوید بر سنت پیامبر نیست . کتاب من عرف نفسه فقد عرف ربه را اوپانیشاد به کار برده است اما به معنای تات توام اسی . نه به مفهوم اسلامی آن. شرط نجات یعنی مکشا عبارت است از این که او معرفت پیدا کند همان برهمن است . این انا الحق حلاج نیست. بلکه انا الحق محی الدین است.

امروزه اگر شرحی را بر وداها بنویسند عنوان اوپانیشاد بر آن اطلاق نمی شود . بلکه می گویند شرح فلانی بر وداها .

توصیه می کنم کتاب اوپانیشادها و وداها را مطالعه مختصری داشته باشید .

خلاصه محور اوپانیشادها خودشناسی است بدین معنا که حقیقت آتمن چیزی جز برهمن نیست و برهمن همه عالم هستی را پر کرده است . که یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو . البته به معنای عرفانی کلمه نه به معنای دینی کلمه. همه رنج ها و مصیبت ها و اسارت که مکشا باید او را از بین ببرد ،‌ نتیجه اویدیا و عدم معرفت به این حقیقت است که برهمن همان آتمن است . کسی که به این نکته توجه نماید در همین دنیا از همه رنج ها و اسارت ها نجات پیدا خواهد کرد.

در ایشه اوپانیشاد آمده است:

این همه هر چه در زمین می جنبد در سرور نهفته است… بر خواسته هیچ کس آزمند نباشد. آن که همه هستان را در خود و خود را در همه می نگرد هرگز از او رو بر نمی گرداند. فهمنده که خود همه چیز او شده در او یک بار به یگانگی نگریسته است چه اندوهی و چه رنجی می تواند …

چنان که می بینید ریشه رنج را در جهالت فرد می داند که خودشناسی نداشته باشد .

مهابهارات

کتاب سومی که معرفی می کنیم حماسه مهابارات است . این کتاب دوره حماسی را به نام این کتاب نامیده اند. شبیه شاهنامه در کشور ایران . همان طورکه شاهنامه محور اساطیر ایران باستان است ، مهابهارات هم محور اساطیر هند باستان است . در این کتاب حماسه و جنگ و رقابت دودمان های هند باستان آمده است .

ما به این ها اسطوره می گوییم از این باب که خبر تاریخی از آن ها نداریم و الا این ها سرگذشت ، گذشتگان این اقوام است .

کتاب گیتا

کتاب گیتا نیز اهمیتی کمتر از اوپانیشاد ندارد . این کتاب محور طریقه باکتی bakti است .  باکتی یعنی عشق و محبت. یعنی راه رسیدن به نجات از نظر وداها کارما مارگا یا عمل گرایی بود. در اوپانیشادها معرفت یا جنانا مارگا بود. در کتاب گیتا این راه ، راه باکتی یا عشق و محبت است . کسی که بخواهد از اسارت گردونه بازپیدایی نجات پیدا کند باید به محبت به خدا و به عشق به خدا برگردد. این کتاب چون کتاب بسیار مهمی است لذا بسیاری از بزرگان آیین هندو بر‌آن شرح نوشته اند . موضوع این کتاب گفتگوی یک استاد و یک شاگرد است . این شیوه نگارش در آثار هندو بسیار یافت می شود که حکیمی با شاگردش گفتگو می کند و راه سعادت را به او می آموزد. بر اساس آموزه های این کتاب نباید دنبال نتیجه عمل باشیم تا کارما تولید نشود.

عبارت هایی از این کتاب :

.. ای آرجونا غم جماعتی نمی باید خورد. تو می خوری و صحبت ارباب دانش می گویی ولی دانا نیستی. دانایان غم هیچ مرده و زنده نمی خورند… چنان که جان سه قالب می گذراند خردی و بزرگی و پیری … ای آرجونا مدرکات حواس جاودان نیست. .. پیدا می شود و ناچیز می شود… شخصی که از ارباب دانش باشد و راحت و محنت نزد وی یکسان بود ، از محسوسات زبونی نمی کشد. چنین کسی سزاوار خلاصی است. چیزی که به عدم مسبوق باشد همیشه نمی ماند و جان چنان نیست که به فنا …. ای آرجونا مردی که از آرزوهای دل بگذرد … چنان که به طلب راحت نپردازد و بر دوستی و دشمنی خط بر کشد و … او را مستقیم العقل گویند .

خلاصه می گوید انسان نباید به عمل خودش دلبستگی داشته باشد . کسی خلاصی دارد که بد و خوب دنیا برایش تفاوتی نداشته باشد .

محی الدین عذاب را از عذب می گیرد. می گوید افراد دو گونه اند برخی از طینت جهنم خلق شده اند و برخی از طینت بهشت. بهشتی ها از بهشت لذت می برند و جهنمی ها در جهنم لذت می برند.

اما هندویان در این باره توجیهی ندارند و می گویند وجود داشتن در گردونه بازپیدایی واقعا عذاب است. 

Related Posts Sliderمطالب مشابه

آشنایی با توحید – مذهب تشبیه (قسمت اول)

سيد محمد رضا طباطباييدر اصول كافي حدود ده حديث روايت شده است كه از ائمه سوال مي كنند به ما ملاكي دهيد تا درستي يا نادرستي اعتقادات خود و ديگران ...

ادامه متن ..

تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی (۳)

بسم الله الرحمن الرحيمآشنايي با اديانقسمت چهارمسيد محمد رضا طباطباييويرايش: اول تفاوت هاي اديان وحياني با غير وحياني در شرق آسيا(3)فهرست مطالب: ازليت و ابديت دنيا تفاوت در مخلوق با ...

ادامه متن ..

تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(۲)

بسم الله الرحمن الرحیم اشنایی با اديان قسمت سوم سید محمد رضا طباطبایی ویرایش: اول موضوع: ادامه تفاوت های ادیان وحیانی با غیر وحیانی شرق آسيا فهرست مطالب: نظام تقدیر دنیا مایا یا توهم و واقعیت عقل و کشف ...

ادامه متن ..

تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(۱)

بسم الله الرحمن الرحيم اشنايي با اديان قسمت دوم تفاوت هاي اديان شرق آسيا با اديان آسماني سيد محمد رضا طباطبايي ويرايش: اول موضوعات اين جلسه: تفاوت اديان وحياني و غير وحياني اعتقاد به خدا اعتقاد به ...

ادامه متن ..

تاریخ آغاز دین

به نام خداوند رحمتگر مهربان آشنايي با اديان قسمت اول تاريخ آغاز دين سيد محمد رضا طباطبايي ويرايش: اول موضوعات اين جلسه: روش هاي كنكاش در تاريخ دين ريشه دين صورت هاي اوليه در جلوه دين يكي از ...

ادامه متن ..

آشنایی با توحید – مذهب تشبیه (قسمت اول)

تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی

تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(۲)

تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(۱)

تاریخ آغاز دین

مطالب مشابه

• آوریل 27, 2010 -- آشنایی با توحید – مذهب تشبیه (قسمت اول) (1)
• نوامبر 2, 2009 -- تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی (3) (0)
• اکتبر 21, 2009 -- تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(2) (7)
• اکتبر 21, 2009 -- تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(1) (0)
• اکتبر 21, 2009 -- تاریخ آغاز دین (2)