بسم الله الرحمن الرحیم
آشنایی با ادیان
قسمت چهارم
سید محمد رضا طباطبایی
ویرایش: اول
تفاوت های ادیان وحیانی با غیر وحیانی در شرق آسیا(۳)
فهرست مطالب:
ازلیت و ابدیت دنیا
تفاوت در مخلوق با خالق
نظام طبقاتی
۱۱ : تفاوت دیگری که در ادیان وحیانی و غیر وحیانی وجود دارد ، اعتقاد به ادوار در دنیاست. آنان معتقدند عالم هستی ازلی و ابدی است . مانند اعتقاد یونانیان باستان. آنان به خدا معتقد بودند اما این گونه نه که عالم هستی مخلوق خدا باشد. تا خدا بوده عالم هم بوده. با این فرق که دوره های مختلفی دارد. عالم به وجود می آید ، مراحل مختلفی را طی می کند . زالی و فانی می شود و بعد از تشتت یک بار دیگر ماده این عالم به مرحله نخستین خود بر می گردد و دوره بعدی آغاز می شود . دوره دوم هم وقتی به پایان برسد دوره سوم شروع می شود و این ادوار تمامی ندارد.
در اندیشه اسلامی این عقیده در اخوان الصفا که یک گروه مسلمان و شیعه هستند ، وجود داشته که از آن به دور و کور تعبیر می کردند. به دور های بزرگ کور می گفتند و به بخش های ذیل دور کور می گفتند. مثلا ما اکنون در کور حضرت آدم علیه السلام هستیم و در دوران پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و در اسلام . در اینجا دور زیر مجموعه کور است و کور بزرگتر و وسیعتر از دور است .
این تعبیر اصالتا مربوط به شرق آسیا است . بعید نیست که اخوان الصفا این مطلب را از آن ها گرفته باشند . چرا که فلسفه اخوان الصفا یک فلسفه مزجی و التقاطی است .
بهائیان هم این تعبیر را از اخوان الصفا در آثار خود گنجانده اند. از این بحث برای اثبات عدم خاتمیت پیامبر اکرم ص سوء استفاده می کنند.
این از ویژگی هایی است که مربوط به فلسفه ادیان شرق است که عالم نه بدایتی دارد و نه نهایتی .
البته روایتی وجود دارد که هر چه راوی سوال می کند قبل از آدم چه کسی بود ، معصوم ع می فرماید آدم . به این روایت گاه استناداتی می شود اما بر اساس این حدیث همه این ها مخلوق خدا هستند و همه حادثند. ما به ازلیت و ابدیت این عالم هستی اعتقادی نداریم. در حالی که آن ها در صدد اثبات این هستند که عالم آفرینش آغاز و انجامی ندارد .
علاوه بر اخوان الصفا و بهائیان ، زرتشتیان دوران باستان هم به نظریه دوران های مختلف عالم معتقدند. عالم را به هزاره های مختلف تقسیم می کنند. هزاره سوشیانش و … .
مباحث عقلی انتقادی به این نظریه ، مانند حدوث و قدم، در یونان باستان و ادیان شرق آسیا و … وجود نداشته و ندارد. امروزه حکمای آن ها در این زمینه ها بحث های فلسفی را مطرح نمی کنند. مباحث اینان معمولا عرفانی است و مباحث عقلانی برهانی به نحوی که در تمدن اسلامی مطرح است ، در شرق آسیا مهجور است.
۱۲ : در ادیان الهی و وحیانی انسان ها همه مخلوق خدا هستند و با یکدیگر تفاوتی در مخلوقیت ندارند. اینان متواطی و متساوی در وجودند. یعنی شان عبد خدا بودن در همه این ها علی السویه است . یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُم مِّن ذَکَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ [الحجرات : ۱۳]
… تفاوت قبائل و خانواده در رنگ و … نمی تواند منشا تفاخر و امتیاز باشد. در همه ادیان الهی به این صورت است.
تنها استثناء این مساله در آیین زرتشت وجود دارد که یک آیین طبقاتی است. البته این به دلیل رخنه کردن تحریف در این آیین است . اساس آیین زرتشت الهی است. در کلیه آیین های الهی انسان ها ، همه با هم مساویند و تفاوتی از نظر آفرینش ندارند .
۱۳ : نظام طبقاتی: در ادیان شرق آسیا نظام افرینش نظام طبقاتی است که خونی و ژنی است. فرد در یک طبقه زاده می شود . در آن طبقه رشد می کند ، در آن طبقه می میرد و امکان فاصله گرفتن از تعلق طبقاتی خودش را ندارد. باید در آن طبقه باشد . هر چه از نظر معرفتی رشد کند ، باز در آن طبقه محکوم و وابستگی های آن ، به ماندن است .
در هند باستان چهار طبقه وجود دارد. از همه این طبقات اسف بار تر و پایین تر ، طبقه نجس ها هستند . به این نظام طبقاتی نظام کاست می گویند . Cast system
طبقه دوم طبقه low cast می باشد. از طبقه نجس ها، که پایین ترین طبقه هستند ، به harijan تعبیر می کنند. این ها از پای برهمن خلق شده اند. لذا دکتر هم باشند نجس است. حق ورود به معبد را ندارد. حدود سیصد میلیون نفر در هند نجس هستند. از رنگ پوست و … خودشان تشخیص می دهند که چه کسی نجس است.اینان حق این که عالم و مبلغ دین شوند را ندارند. حق این که کارهای بالای جامعه را بپذیرد را ندارد. گاندی در دوران حاکمیت خودش ، با این که از طبقه پایین نبود ، و از طبقه سوم بود ، به شدت با نظام طبقاتی مبارزه می کرد. وی برای طبقات پایین و هاریجان ها در همه مشاغل اداری و ورودی های دانشگاهی سهمیه ای را قائل شد. البته موثر هم افتاد. اما وسیله خرید و فروش این سهمیه ها شد. فردی که از طبقه نجس بود و آهی در بساط نداشت ، سهمیه خودش برای دانشگاه را می فروخت تا پولی به دست بیاورد و بخور و نمیری برای زندگی اش فراهم نماید. گرچه این طرح وی موثر افتاد اما نتوانست این نظام طبقاتی ریشه دار را ریشه کن کند.
نجس ها گروه گروه یا بودایی می شوند یا مسلمانو البته مسیحی هم می شوند . یکی از بزرگترین جاذبه های اسلام برای نجس ها ، این است که در صف جماعت فرقی بین سفید و سیاه نیست. این که در حج و مراسم عبادی و … هیچ فرقی نیست را باور نمی کنند. این برای اسلام در آن منطقه مشخصه بسیار مثبتی است و می تواند آنان را به سمت اسلام جذب نماید. خوب است که از این جامعه شناسی برای تبلیغ در آن مناطق استفاده کرد .
علت مسلمان و بودایی شدنشان ، ستمی است که از طبقه حاکم یعنی همان طبقه برهمن بر این ها وارد می شود. برهمن ها معتقدند که از سر خدا آفریده شده اند.
نمونه ای از این ها را در ایران باستان هم داشته ایم که فردوسی اشاراتی را در داستان بوذرجمهر دارد. در این ماجرا شاه از موزه گری مبلغی را می خواهد قرض بگیرد و موزه گر شرط قرض دادن را این قرار می دهد که فرزند وی درس بخواند . بوذرجمهر حکیم پذیرفت اما شاه وقتی شنید برافروخته شد و گفت این رسوایی را به کجا ببریم. بچه موزه گر برود و درس بخواند؟! در همه تاریخ ایران باستان را اگر بگردیم ، چهره هایی مانند ابن رشد و ابن سینا و … را به اندازه انگشتان دست هم نمی یابیم در حالی که این چهره های علمی در دوران اسلامی در حد یک قرن بسیار زیاد بود. در ایران باستان تنها ده درصد حق درس خواندن داشتند . آن ده درصد هم مشغول عیش و نوش بودند. اسلام بود که این ها را نجات داد و استعداد ها تبلور پیدا کرد.
آیین بودا و آیین جن ، بازتاب نظام طبقاتی است و در حقیقت نتیجه قیام مردم علیه نظام طبقاتی است. در قرن شش قبل از میلاد ، قیامی علیه حاکمیت و ظلم برهمنان صورت گرفت ، با کل تقدسات آیین هندو مبارزه شد و دو آیین دیگر ، بیرون آمد که یکی بودیسمBuddhism شد و دیگری جینیسم Jainism. هندوها هر جا که ببینند هاریجان ها در حال مسلمان شدن هستند ،به آنجا حمله می کنند و مسلمان و نجس ها را با هم می کشند که کسی مسلمان نشد. احزاب RSS و BJP شبیه صهیونیست های افراطی هستند که داستان مسجد بابری را اینان برپاکردند و هزاران مسلمان را به خاک و خون کشیدند. در دوران های حاکمیت اینها کار بر مسلمانان سخت می شود .
مطالب مشابه
 |
به این مطلب امتیاز دهید :
آخرین نظرات