نسخه های خطی بیزانسی
فروردین ۱۲, ۱۳۹۰ No Commentsنسخه های خطی بیزانسی یا قسطنطنیه
این نوع از نسخه های خطی ، بیشترین حجم نسخه های خطی عهد جدیدی که به دست ما رسیده است، را شامل میشود. به طوری که ۹۰% نسخه های خطی فعلی، از این نوع است. معمولا قرائت هایی که نسخه های قدیمی یونانی (آراسموس ، استفانوس و …) بدان تکیه میکنند ، از این نوع هستند. زیرا در عصر شکل گیری نسخههای مزبور ، نوع بیزانسی نسخههای خطی به وفور رایج بود .
در حقیقت این نوع نسخه خطی ، از بیزانس سرچشمه گرفته است. پایتخت امپراتوری بیزانس، قسطنطنیه بود. بعد از این که با حمله دولت عثمانی ، مسلمانان قسطنطنیه را فتح کردند ، پژوهشگران نسخه های خطی همراه با آثار خود به غرب منتقل شدند. لذا نسخه های خطی بیزانسی در کشورهای غربی رواج پیدا کرد. در این میان می توان از کسانی همچون ویلیام تیندل (William Tyndale) ، مارتین لوتر (بنیانگذار مذهب پروتستان) و تئودور پیزا (= teodor pisa ، الهی دان برجسته) نام برد. نسخه های خطی بیزانسی به این اشخاص کمک بسیاری کرد تا سیطره اندیشههای کاتولیکی بر کتاب مقدس را تجزیه و تحلیل نمایند و از ادامه یافتن آن، دیگران را بر حذر بدارند . بنا بر این نسخه های بیزانس در شکل گیری تاریخ کتاب مقدس تا عصر کنونی نقش به سزایی داشته است و این نقش را نیز در کشورهایی بسیار دور از خاستگاه اصلی خود ایفا کرده است . امروزه بیشترین ترجمه های رایج در اکثر زبان های دنیا مبنی بر همین متن بیزانسی است .
از ترجمههای نخستین و مشهوری که از این نسخه ها صورت گرفته ، می توان به ترجمه انگلیسی پادشاه جیمز(کینگ جیمز) و ترجمه عربی وان دیک (cornelius van dyk) اشاره کرد. ترجمه و اندیشه های مارتین لوتر نیز، بسیار متاثر از نسخه های بیزانسی بود .
امروزه انتشار ترجمه های مختلف کتاب مقدس به واسطه پروتستانها صورت می گیرد. چرا که کاتولیک ها ترجمه کتاب مقدس را ممنوع کرده بودند و این ممنوعیت بیشتر از هزار سال ادامه یافت .
اگر دقت کرده باشیم می بینیم که قسطنطنیه در عهد کنستانتین ، همان امپراتور مشهوری که شورای نیقیه را در سال ۳۲۵ میلادی در قرن چهارم برپا کرد ، بنا شد.
بی تردید خط بیزانسی، بعد از این که امپراطوری روم به دو بخش بیزانس شرقی و روم غربی (با پایتختی روم) تقسیم شد ، پدید آمد. در این تجزیه ویرانی هایی بسیاری رخ داد. ویرانی هایی که از رهگذر جنگهایی خونین در اواخر قرن بعدی (قرن پنجم) در سال ۴۷۶ میلادی اتفاق افتاد. شرحی از این ویرانیها را میتوانید در آدرس زیر مورد مطالعه قرار دهید:
http://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_Empire
خلاصه آن که خط و قرائت بیزانسی ، ناگزیر باید بعد از این دوره شکل گرفته باشد تا انتساب آن به بیزانس صحیح باشد . نسخه های خطی بیزانس اگر چه بیشترین نوع نسخه های خطی رایج را شامل می شود ، اما از نظر قدمت ، در زمره کهنترین نسخه ها نیست. چه ، همان طور که ملاحظه میکنید تاریخ شکل گیری آن به قرن ششم و هفتم میلادی باز میگردد.
بروس متزگر در شرح و توضیح خود بر عهد جدید یونانی در این باره مینویسد:
A Textual Commentary on the Greek New Testament, “The framers of this text sought to smooth away any harshness of language, to combine two or more divergent readings into one expanded reading, and to harmonize parallel passages
در صورت تمایل می توانید توضیحات بیشتر متزگر را از کتاب زیر مطالعه نمایید:
Bruce Metzger, Introduction to: A Textual Commentary on the Greek New Testament, Stuttgart: Biblia-Druck GmbH (German Bible Society), 1975, p. xx.
ترجمه: چارچوب این متن به منظور هموار نمودن هر گونه خشونت و غلظت زبانی بنا شده است تا برای ایجاد یک قرائت واحد طولانی ، دو یا تعداد بیشتری از قرائت های متباین را با یکدیگر ترکیب نماید ، و بدین ترتیب در فقرات متوازی و نیز مخالف، انسجام لازم را فراهم کند.
معنای عبارت متزگر به سادگی روشن است. به عبارت دیگر این یعنی این که متن بیزانسی پیش از آن که به دنبال اصالت باشد به دنبال همگون سازی و انسجام و هماهنگ کردن چند متن در قالب یک نوشته واحد است. بلکه فراتر از این و آن این که به دنبال انسجام بخشی بین فقرات متوازی و متقابل در کتاب مقدس و به ویژه اناجیل است. این انسجام بخشی باید به گونه ای به انجام برسد که وقتی شخصی متن جدید را می خواند ، در نهایت تصور کند که این سلسله نوشته ها کاملا یکپارچه بوده است. بدین ترتیب اختلافات مشخص نخواهد شد.
بدین ترتیب ما می بینیم که متن بیزانسی در حقیقت نسخه ای از نسخه های خطی گذشته نیست. بلکه یک کار فراگیر و بسیار منظمی از سوی رهبران کلیساست تا یک انسجام از هم گسیخته را پیوندی خوش نما ببخشند. در اینجا واقعا پاسخ به این سوال وجود دارد که چه انگیزه ای باعث شده بود تا به فکر چنین کاری بیفتند؟ چه چیزی از نسخه های خطی گذشته مفقود شده بود که در این همگون سازی بازیافت می شد؟!
در اینجا دو نکته را متذکر می شویم . یکی این که نسخه های متنی بیزانسی نسخه نسبتا متاخری است . چرا که تاریخ آن به بیش از شش قرن بعد از عیسای مسیح علیه السلام باز می گردد. نکته دیگر این که اکثریت قریب به اتفاق پژوهشگران کتاب مقدس، به همین نظری که از متزگر نقل کردیم قائلند و متن بیزانسی را یک متن ترکیبی می دانند.
اکنون در قالب یک مثال توضیح بیشتری ارائه می کنیم:
انجیل یوحنا ، فصل دهم ، عبارت نوزدهم:
ترجمه هنری مارتین: ۱۹ باز به سبب این کلام، در میان یهودیان اختلاف افتاد.
ترجمه عربی اسمیت و وان دیک: ۱۹. فحدث ایضا انشقاق بین الیهود بسبب هذا الکلام. (SVD)
اما برای این که این متن را با زبان یونانی تطبیق دهیم ، به ترجمه کینگ جیمز نیاز است. چرا که زبان انگلیسی به یونانی نزدیک تر است.
ترجمه انگلیسی کینگ جیمز KJV
There was a division therefore again
در یونانی
متن غربى : سکیزما هون : یعنى a division therefore
متن اسکندرى: سکیزما بالن : یعنى a division again
متن بیزانسی : سکیزما هون بالن : یعنى a division therefore again
می بینید که چگونه متن بیزانسی بین متن اسکندری و غربی را جمع نموده است. البته ترجمه عربی ای که نقل کردیم اشتباه است . چرا که طبعا اگر می خواست به صورت صحیحی نگاشته شود ، بدین صورت می بایست نوشته می شد:
“فحدث لذلک انشقاق مرة أخرى بین الیهود بسبب هذا الکلام”
و این گونه کامل نیست:
“فحدث ایضا انشقاق بین الیهود بسبب هذا الکلام ”
این دومی به قرائت اسکندریه نزدیک تر است . جالب این که مترجم ترجمه SVD علی رغم این که به متن بیزانسی تکیه می کند ، در اینجا این گونه ترجمه کرده است. متن اسکندری از متن بیزانسی کوتاه تر است .
مثالی که توضیح دادیم از حیث محتوا چندان اهمیتی نداشت. اما این نوع روشی که در نسخه ها و متون بیزانسی وجود دارد جالب توجه است. از همین جا شما به علت طولانی و درازتر بودن حجم متن بیزانسی پی می برید.
معنای این حرف این نیست که اثبات کنیم بیزانسی ها صرفا به گردآوری کلمات و جمع آوری واژه ها اقدام نموده اند. خیر. مقصود این است که در حقیقت منابعی که از این شیوه استفاده می کنند کنکاشی داشته باشیم.
هری استورز (Harry Sturz) در کتاب خود درباره نسخه های خطی بیزانسی ذیل همین مثالی که گفتیم می نویسد:
in The Byzantine Text-Type: New Testament Textual Criticism: “In the John 10:19 passage, while P45 and P75 support the Alexandrian reading, P66, the earliest papyrus, reads SCHISMA OUV PALIN
منبع:
Harry Sturz, The Byzantine Text-Type & New Testament Textual Criticism, New York: Thomas Nelson Publishers, p. 84.
در انجیل یوحنا ۱۰: ۱۹ می یابیم که بین دو نسخه خطی شماره ۴۵ و شماره ۷۵ ، از قرائت اسکندریه استفاده می شود. این در حالی است که نسخه خطی شماره ۶۶ از کهن ترین پاپیروس نسخه های خطی ای است که به صورت بیزانسی قرائت می شود.
در اینجا مشاهده می کنیم که بیزانسی ها واژه ها را بدین صورت هماهنگ سازی نموده اند و سپس دیده اند در نسخه های خطی مانند پاپیروس های موجود ، این قرائت طولانی ثبت شده است . لذا آن را با شیوه خودشان هماهنگ دیده اند. بنا بر این همین را مدون کرده و ارائه داده اند.
کسی نپندارد که متن بیزانسی فقط وقتی ترکیب و هماهنگ سازی می شده که به پاپیروس های قدیمی موید قرائات خودشان ، در آن زمان دسترسی داشته اند . خیر . اساسا اندیشه همگون سازی و ترکیبی که گفته شد ، قدمتی بیش از این دارد. کما این که شما می بینید متن بیزانسی پیوسته محتوایی واژه های بیشتری را از متن اسکندری و غربی در بر دارد و مجموع واژگانش بر آن دو نوع با تفاوت گران ، می چربد.
اما پاسخ به این سوال که چرا نویسندگان نسخه های خطی اسکندریه مثلا کلمه OUN را حذف نموده اند یا این که مثلا چرا نویسندگان متن غربی واژه Paln را حذف نموده اند ، حقیقتا دشوار است.
در پایان به این نکته نیز اشاره کنیم که به نسخه های خطی و متنی بیزانسی به دلیل کثرت و غلبه ای که دارند ، Majority text هم گفته می شود.
نویسنده: سید محمد رضا طباطبایی
منبع: http://www.pedar.net
ادامه دارد..
دانشمندی مسیحی که به قرآن ایمان آورد
تصویر خدا در هنر مسیحی
شیر זָקָן
پشیتا ترجمه سریانی کتاب مقدس 
بررسی آماری خشونت در قرآن و کتاب مقدس
تفاوت های ادیان شرق آسیا با ادیان آسمانی(1)
مارک هانسون (Mark Hanson) بنیانگذار زیتون
مروه شربینی شهید حجاب توسط مسیحی افراطی
ایده ها و پیشنهادهایی ناب: برای هدیه روز پدر چی بخریم؟
ابزارهای پژوهش در کتاب مقدس (4) روش یافتن آیات در نسخه های خطی
چگونه مسلمان و شیعه شوم؟ (3)
حکم حضرت روح الله در زمان توهین سلمان رشدی
در مسیر تهران به اصفهان، از شیراز وارد شوید!
فیلم سینمایی پسر جهنمی